Preek zondag 24 september 2017


Een nieuw gebod geef ik u: dat ge elkaar liefhebt! –

 

Wie in de concertzaal de negende symfonie van Beethoven beluistert zal in de finale van dat werk het “Alle Menschen werden Brüder” voorbij horen komen. Beethoven deelde met de dichter Schiller de idealistische visie, die alle mensen als broeders zag. Europa koos het als volkslied. Vertolkt zonder woorden, in de universele taal van de muziek, staat het voor de idealen van vrijheid, vrede en solidariteit. Of de werkelijkheid van alle dag zich daar veel van aantrekt is de vraag.

 

We lezen psalm 133. Is dat dan ook idealistische humbug? Is dat irreëel vandaag de dag?

Zie, hoe goed en hoe lieflijk,

Als broeders ook zetelen in eendracht.

Dat is als de goede olie op het hoofd, 
die neerdaalt 
op de baard, de baard van Aaron,  
die neerdaalt 
op de monding van zijn mantels;

als dauw van de Hermon,- 
die neerdaalt op de bergen van Sion,- 
want daar heeft de Ene geboden de zegen,  
leven 
tot in der eeuwigheid.

Waar broers en zussen samen wonen in liefdevolle eensgezindheid, zien we iets wat zeer ‘tof’ is, lieflijk en heerlijk.

Het is als de geurige olie (Ex. 30:22-33) waarmee Aaron als priester wordt gewijd. Deze geurige olie laat zien dat het om genade gaat vanuit de hemel: de olie is een teken van de Geest. Het gaat om vergevensgezindheid; waar mensen bijeenwonen is ook de zonde die de verbondenheid kan afbreken.

Dauw maakt het land fris en vruchtbaar. Levend water van genade is daar waar gelovigen in vrede bijeen wonen. Gemeenschap is een gave van de Geest. En God geeft daar zijn zegen van eeuwig leven.

De psalmen 120 tot en met 134 worden bedevaartspsalmen genoemd. Ze kregen die titel omdat de Joodse pelgrims ze zongen als ze van hun huizen naar Jeruzalem reisden om de jaarlijkse feesten daar bij te wonen.

Psalm 133 wordt wel een vreugdepsalm genoemd. De psalm laat zien hoe Israel de vreugden van het leven waardeert en hoe het die vreugde toeschrijft aan de genade van Yahweh.

Deze psalm wordt wel gezien als een psalm voor het feest van de loofhutten. Soekot of Loofhuttenfeest is een joods feest dat zeven dagen duurt en waarbij wordt herdacht dat de Israëlieten veertig jaar lang in de Sinaïwoestijn onder de bescherming van God rondtrokken, waarbij ze verbleven in tenten of hutten. In Jeruzalem bouwden de pelgrims dan loofhutten. En daar ‘woonden’ ze vervolgens zeven dagen in.

Zeven dagen onder een bladerdak. Met zon, of regen. Weinig comfortabel. Zeven dagen waarin aanpassing en inschikkelijkheid van het grootste belang waren. Niet je eigen stokpaardjes berijden. Niet je eigen haan koning laten kraaien. Geen onderling wantrouwen of verdachtmakingen. Zingend gingen ze op weg naar die zeven dagen in Jeruzalem. Zingend, en ze dachten aan twee dingen.

Ze realiseerden zich de zegeningen van het voorbije jaar. Gods zorg en zegen stond hen voor ogen. Ze brachten zich de woestijnreis van hun voorouders in herinnering. En dankten God voor de bewaring in het verleden en in hun eigen tijd.

En ook keken ze naar voren. Ze verwachtten de Messias. Ze zagen vooruit naar de vrede die over heel de wereld zou komen.

 

Psalm 133 krijgt in het Nieuwe Testament concreet gezicht. De centrale vraag is: ‘Hoe ziet dat er nu uit, als broeders bijeen wonen?’ Jezus is daar zeer helder over: het bijeen wonen wordt voor alles gekenmerkt door liefde (Joh. 13:34). Aan de onderlinge liefde zal te zien zijn dat we leerlingen van Jezus zijn. Dus niet allereerst aan de zuiverheid van leer of zelfs de eenduidige uitleg van de bijbel. Liefde is primair. Waar geen liefde is, is geen leven. Waar geen liefde is, ontbreekt de Geest van Christus. Alleen de liefde is eeuwig, niet onze eigen gelijk of onze zorgen. Deze liefde kunnen we alleen leren in relaties, ook met mensen die ons niet liggen.

 

Na zeven dagen gaan de pelgrims weer naar huis. Het gewone leven tegemoet. Als ze dan vroeg opstaan – de reis is lang – staan de priesters in alle vroegte klaar om hen te bemoedigen. Tot volgend jaar! En hou vol!

 

zoals ik u heb liefgehad, dat gij ook elkaar liefhebt;