Preek zondag 20 augustus 2017


Christus,

 

Het Bijbelboek Spreuken hoort – met onder meer het boek Prediker – tot de wijsheidsliteratuur van de Joodse en de Christelijke Godsdienst. We hebben wijsheid nodig in ons alledaagse leven waarin we te maken hebben met relatieproblemen, burenruzies, eigenwijze mensen, gezondheid en ziekte, armoede en rijkdom, deugden en ondeugden, opvoeding en arbeid. Wijsheid is namelijk iets anders dan verstand, kennis of intelligentie. Wijsheid is de kunst om goed te reageren, om de goede beslissingen te nemen. De introductie kan eigenlijk niet beter dan de eerste verzen van het Boek zelf (NBV-vertaling):

 

1 Hier volgen de spreuken van Salomo, zoon van David en koning van Israël. 2 Ze bieden wijsheid en zijn een leidraad in het leven, verdiepen het inzicht 3 en bevatten wijze lessen over recht, rechtvaardigheid en eerlijkheid. 4 Ze vormen het ongeoefende verstand en geven de jeugd kennis en bezonnenheid. 5 Laat wie wijs is goed naar deze spreuken luisteren en nog wijzer worden. Laat wie verstandig is meer en meer de vaardigheid verwerven 6 deze spreuken en diepzinnigheden te begrijpen, deze woorden en scherpzinnigheden van de wijzen te doorgronden. 7 Het begin van alle kennis is ontzag voor de HEER; een dwaas veracht de wijsheid en weigert elk onderricht.

 

Vandaag de dag is het adagium zo ongeveer “geniet wat je genieten kan.” Je moet “leven in het moment” en de cursussen “mindfulness” vliegen je om de oren. Pakken wat je pakken kan. Genieten doe je nu en niet straks.

 

Het is veel minder populair om misschien eens een moeilijkere weg te gaan. Om niet meteen de wijsheid daar te zoeken daar waar ze ons zelf een goed gevoel geeft en op onszelf gericht is. Maar misschien te zoeken naar wijsheid die (ook) op anderen is gericht.

 

Wie in vogelvlucht de eerste twee hoofdstukken van Spreuken leest vindt beslist aanzetten tot zo een dieper zoeken naar wijsheid. Laat je niet meeslepen als derden je op valse gronden verkregen winsten voorspiegelen. Wees niet zo dom om te weigeren naar goede raad te luisteren. Het zal slecht met je aflopen.

 

En in de eerste elf verzen van hoofdstuk 2 lezen we klip en klaar dat Wijsheid te vinden is bij God (Jak. 5: 1). Spreuken 2: 6: Ja, de Ene zal wijsheid geven,- uit zijn eigen mond is kennis en goed-verstaan. 

Als je de Wijsheid bij God zoekt zul je in de keuzes die je dagelijks moet maken de juiste afwegingen makkelijker maken. Je zult snappen wat gerechtigheid en recht is en elk goed voetspoor herkennen.

 

Dan is het – na vers elf – net alsof er in de tot dan toe rechte weg van hoofdstuk 2 een bocht komt. De adviezen zijn helder gegeven. Als je die ter harte neemt zul je de problemen na de bocht – die je niet gezien had nog! – kunnen behappen. Maar als je de raadgevingen van het eerste deel in de wind slaat ga je voor de bijl als je de bocht neemt.

 

De crux is steeds wel (2: 20): zorg dat je de weg van goede mensen gaat,- En dat lukt alleen als je (2:5) ontzag voor de Ene verstaat en kennis van God vindt. Pas dan kloppen de uitkomsten van de keuzes die je non-stop moet maken op je levensweg. En ook alleen dan zul je op de juiste weg blijven, (2: 20): want oprechten zullen de aarde bewonen,- gave mensen zullen daarop overblijven, luidt de belofte!

 

Als je aan een mens raad vraagt kan het zijn dat die persoon je net niet begrijpt. Als je God om raad vraagt ligt dat toch anders (Psalm 139: 3Gij zijt de maat van mijn gaan en mijn liggen, met al mijn wegen zijt gij vertrouwd. God kent de keuzes waarvoor wij staan volmaakt. Dat is niet iets om bang van te worden: God misbruikt zijn volmaakte kennis nooit. Als wij de wijsheid opbrengen om te vragen 23Doorgrond mij, God, en ken mijn hart, toets mij en ken mijn gedachten! 24Wil zien of ik op een weg van smart ben, en leid mij op een weg naar de eeuwigheid! dPreek zondag 20 augan zal God dat doen. Wij zijn niet alleen: een Vriend staat ons ter zijde.

 

in wie alle schatten van de wijsheid en kennis verborgen zijn.